Nedir?
Bir taşınmazı kullanan kişi, bunu malikin izniyle veya bir sözleşmeye dayanarak yapmıyorsa haksız işgal söz konusu olur. Bu durumda malik, taşınmazdan yararlanamadığı için uğradığı kaybın tazminini isteyebilir. Bu tazminata uygulamada ecrimisil denir. Türk Medenî Kanunu’nda bu adla ayrı bir madde yoktur; kavram, mülkiyet hakkının korunması (TMK m.683) ve haksız zilyedin sorumluluğu (TMK m.995) çerçevesinde uygulamada gelişmiştir.
Hukuki çerçeve
TMK m.995’e göre iyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır. Taşınmazın kullanım değeri de bu zarar kapsamında değerlendirilebilir. TMK m.683 ise malike, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açma ve her türlü haksız el atmanın önlenmesini dava etme hakkı verir.
Kira ile farkı
Kira sözleşmesi tarafların anlaşmasından doğar; kira bedeli de taraflarca kararlaştırılır. Ecrimisil ise sözleşme bulunmadığı veya sona erdiği hâlde taşınmazın kullanılması hâlinde istenir ve bedeli emsal kira gibi ölçütlerle belirlenebilir. Kira sözleşmesinin sona ermesi ve tahliye konusunda ayrıntı için kira tespit ve tahliye davası rehberine bakılabilir.
Örnek
Bir taşınmazın ortak malikinden biri, diğer paydaşların rızası olmadan taşınmazın tamamını uzun süre kullanmaya devam etmektedir. Diğer paydaşlar, kendi payları oranında taşınmazdan yararlanamadıkları için bu kullanım karşılığında tazminat talep edebilir. Mahkeme, kullanım süresini ve emsal bedelleri değerlendirir.
Dikkat edilecek noktalar
- Ecrimisil talebinde işgalin haksız olduğunun ve işgal süresinin ispatlanması gerekir.
- Talebin kapsamı, zamanaşımı ve faiz başlangıcı somut olaya göre değerlendirilmelidir; kesin süre bu maddede verilmemiştir.
- İşgalin sona erdirilmesi için ayrıca men-i müdahale veya tahliye davası gündeme gelebilir.